Lockdown: Tišina koja je oduševila seizmologe

Obično ljudske aktivnosti ometaju posmatranje onoga šta se događa duboko pod površinom zemlje. Ali višenedjeljno zatišje zbog korona-krize je omogućilo seizmolozima da dođu do vrijednih podataka

Obično ljudske aktivnosti ometaju posmatranje onoga šta se događa duboko pod površinom zemlje. Ali višenedjeljno zatišje zbog korona-krize je omogućilo seizmolozima da dođu do vrijednih podataka.

Tek što su početkom marta proglašene mjere ograničenja zbog pandemije korona-virusa, tzv. lokdaun, svijet se utišao. Ulice gradova su opustjele, džogeri i porodice su nestali iz parkova. Građevinski projekti su zaustavljeni, radnje su se ispraznile.

Svjetska mreža seizmičkih stanica za monitoring je sada obradila veliki broj podataka koji su sakupljeni tih dana i sedmica. Tekst sa rezultatima je objavljen u časopisu Sajens i oni pokazuju koliko buke i nemira čovjek inače unosi u svijet. Osim toga su naučnici imali jedinstvenu priliku da oslušnu šta se sve vrijeme zbiva pod našim nogama.

“Mi sa sigurnošću možemo da kažemo da u modernoj seizmologiji nikada nije postojalo tako dugo vremensko razdoblje ljudske tišine”, kaže Rafael de Plajn sa Nacionalnog univerziteta iz meksičkog grada Kveretaro. On je jedan od 76 autora teksta.

Seizmički šumovi u obliku vibracije tla obično se povezuju sa pojavom zemljotresa. Ali seizmolozi posmatraju i mnogo toga drugog: recimo vibracije koje nastaju u kontaktu zemlje i vode, pri nastajanju talas ili pri promjenama pritiska u atmosferi.

Ljudska buka

Ljudi su treći po veličini izvor seizmičkih šumova. Sasvim uobičajene aktivnosti, kao što je svakodnevni put na posao, mogu da se registruju seizmometrima jednako kao i vibracije koje nastaju na stadionima kada hiljade navijača proizvedu “fudbalski zemljotres”.

U normalnim okolnostima, ti šumovi se miješaju sa prirodnim seizmičkim aktivnostima i dijelom ih prekrivaju. Koliko je velik taj udio, to do sada nije moglo da se tačno utvrdi. Zato su ograničenja kretanja u vezi sa pandemijom naučnicima pružila jedinstvenu šansu da izoluju ljudske aktivnosti i da istovremeno prate šumove koji su inače neprimjetni.

Tim koji je bio sastavljen i od naučnika i od zaniteresovanih hobi-seizmologa, prikupio je podatke iz 268 stanica za monitoring u cijelom svijetu. Tu su bili korišćeni i visokorazvijeni uređaji različitih univerziteta. 40 procenata svih podataka je međutim došlo od malih, ličnih seizmografa koje su napravili i koje koriste amateri. A uz to su korišćeni i anonimizovani podaci o mobilnosti ljudi koje prikupljaju Gugl i Epl. Na bazi svih tih podataka su naučnici mogli da utvrde koje registrovane seizmičke pojave potiču od ljudi, a koje su prirodnog porijekla.

Tišina na Zemlji

Oko 69 procenata svih 268 stanica za mjerenje pokazalo je jasno smanjenje visokofrekventnih seizmičkih šumova, dakle mješavine prirodnih šumova sa onima ljudskog porijekla. U Kini je ta tišina započela krajem januara, a sredinom marta je zahvatila cijeli svijet. U Šri Lanki je zabilježeno smanjenje šuma za 50 odsto – rekordna vrijednost u studiji. Nedjelje su obično vrlo žive u Central parku u Nju Jorku, ali kada je proglašen lokdaun zabilježeno je deset procenata manje aktivnosti.

Čak i senzori duboko ispod površine zemlje zamijetili su izostanak ljudskih kretanja: jedna njemačka mjerna stanica, koja je smještena na dubini od 150 metara, zabilježila je manje vibracija kada su na snagu stupila ograničenja. A i migracioni trendovi su se mogli bolje posmatrati: na granici između Meksika i Sjedinjenih Država je zabilježeno veće kretanje, mada je generalno gledano, u obje zemlje bilo mirnije. Regristovana je bila i neuobičajena tišina u okolini škola i univerziteta.

Nova saznajna o zemljotresima

Kroz smanjenje ljudske buke naučnici su mogli i da bolje nego ikada ranije bilježe šta se zbiva duboko u unutrašnjosti zemlje. Iz toga mogu da proizađu i nova saznanja o zemljotresima, prije svega kada je riječ o malim pomjeranjima tla na području urbanih centara koja se inače ne primjećuju. Ta mala pomjeranja su važna, jer pomažu da se predvide veliki zemljotresi.

Ovi novi podaci pružaju i nove mogućnosti naučnicima. “Sada možemo da istražujemo povezanost koja postoji između ljudskih aktivnosti i seizmoloških aktivnosti”, kaže  Rafael de Plajn. “Možemo bolje da razumijemo ko proizvodi šumove – čovjek ili priroda.”

Komentari

OSTAVITI ODGOVOR

Molimo unesite komentar!
Ovdje unesite svoje ime

Povezani članci

Najnovije

Pentagon jasan: “Razmještamo nuklearne rakete zbog Rusije”

"Razvoj i razmještanje nuklearnih krstarećih raketa na moru od suštinskog je značaja za obuzdavanje Rusije“, navodi se na sajtu Pentagona. Pri tome se navodi da...

Lukašenko: “Rusija laže, pokušavaju revoluciju protiv mene”!

Predsjednik Bjelorusije Aleksandar Lukašenko optužio je danas Rusiju da laže o prisustvu Rusa uhapšenih prošle sedmice u Belorusiji i rekao da neimenovane snage pokušavaju...

MONSTRUM u tajnosti doveden u sud

Pred Višim sudom u Nišu danas nastavljeno suđenje Ninoslavu Jovanoviću, poznatijem kao Malčanski berberin, optuženom za otmicu i zlostavljanje dvanaestogodišnje djevojčice iz sela u...

UŽASNA eksplozija potresla Bejrut, više osoba poginulo, na stotine povrijeđenih!

Žestoka eksplozija potresla je danas glavni grad Libana, Bejrut, oštetivši zgrade i kancelarije širom grada. Libanska državna novinska agencija i dva izvora rekli su...

PROFIL POLITIČARA Milutin Đukanović – kodno ime „Pratilja“ – dužan kao Grčka, čeka ga posao u DPS državnoj firmi, od ruskih para kupio stan...

Portal UDAR počeo je juče sa serijalom PROFIL POLITIČARA u kojem ćemo čitaocima predstavljati predstavnike svih političkih partija i grupacija! Obiman materijal koji obrađujemo...